Wat is een Lage Bloeddruk – Symptomen, Oorzaken en Tips

Lage bloeddruk, ook wel hypotensie genoemd, wordt gedefinieerd als een bovendruk onder 100 mmHg en/of een onderdruk onder 60 mmHg. Bij veel mensen geeft dit geen klachten, maar wanneer de bloeddruk te ver daalt, kan de hersenen en organen onvoldoende zuurstof krijgen. Een daling van slechts 20 mmHg kan al duizeligheid veroorzaken.

In Nederland zoeken steeds meer mensen informatie over wat lage bloeddruk precies inhoudt, hoe je het herkent en wanneer actie nodig is. Dit artikel geeft een actueel overzicht gebaseerd op medische richtlijnen en betrouwbare bronnen.

De Hartstichting benadrukt dat lage bloeddruk vaak onschuldig is, maar dat aanhoudende klachten wel degelijk aanleiding kunnen zijn om een huisarts te raadplegen.

Wat is lage bloeddruk en wanneer spreek je ervan?

Bloeddruk wordt uitgedrukt in twee waarden: de bovendruk (systolisch) en de onderdruk (diastolisch). Een normale bloeddruk ligt doorgaans tussen 90-120 mmHg voor de bovendruk en 60-80 mmHg voor de onderdruk.

Van lage bloeddruk of hypotensie wordt gesproken wanneer de waarden structureel onder deze normale bandbreedte vallen, hoewel de exacte grenzen per persoon kunnen verschillen.

Kernfeiten over bloeddrukwaarden

• Lage bloeddruk is lang niet altijd symptomatisch; veel mensen merken er niets van
• De aandoening komt vaker voor bij ouderen door veroudering van het zenuwstelsel
• Thuis meten in drie houdingen (liggend, zittend, staand) geeft de beste indicatie
• Bij twijfel worden meerdere metingen over de dag aanbevolen
• Een lichte bloeddrukdaling van 20 mmHg kan al duizeligheid veroorzaken

Thuisarts.nl benadrukt dat lage bloeddruk zonder klachten als normaal beschouwd kan worden en doorgaans geen behandeling vereist.

Wat zijn de symptomen van lage bloeddruk?

Wanneer de bloeddruk te laag zakt, krijgen de hersenen minder zuurstof. Dit uit zich in diverse klachten die per persoon kunnen verschillen in intensiteit.

De meest voorkomende symptomen zijn duizeligheid en een licht gevoel in het hoofd, vooral bij het opstaan vanuit een zittende of liggende houding. Dit fenomeen wordt orthostatische hypotensie genoemd.

Veelvoorkomende klachten

• Duizeligheid of licht gevoel in het hoofd, vooral bij plotseling opstaan
• Flauwvallen of bijna-flauwvallen
• Vermoeidheid en concentratieproblemen
• Misselijkheid of maagklachten
• Wazig zien of zwarte vlekken voor de ogen
• Oorsuizen
• Verhoogde of onregelmatige hartslag
• Zwakte en een zwaar gevoel in het hoofd

Bij bloeddrukdalingen tot 80/60 mmHg of lager neemt de valneiging toe. Volgens het Catharina Ziekenhuis kunnen dalingen tot dit niveau leiden tot ernstige zwakte en een vertraagde reactie.

Wie regelmatig plotseling duizelig of misselijk wordt, kan via Plotseling Duizelig en Misselijk – Oorzaken en Wanneer Naar de Arts meer informatie vinden over wanneer een bezoek aan de arts nodig is.

Typen hypotensie en bijbehorende symptomen

Niet elke vorm van lage bloeddruk geeft dezelfde klachten. De verschillende typen hypotensie hebben elk hun eigen kenmerken en triggers.

• Orthostatische hypotensie: Treedt op bij het opstaan, vaak binnen enkele seconden tot minuten
• Postprandiale hypotensie: Komt voor 1-2 uur na een maaltijd, vooral bij ouderen
• Neuraal gemedieerde hypotensie: Ontstaat bij lang staan, veel gezien bij jongvolwassenen

Wat veroorzaakt lage bloeddruk?

De oorzaken van lage bloeddruk zijn divers en hangen sterk samen met het type hypotensie. Het is belangrijk om de onderliggende factor te identificeren voor een gerichte aanpak.

Orthostatische hypotensie

Dit type ontstaat wanneer het lichaam niet goed kan compenseren bij het opstaan. Veelvoorkomende oorzaken zijn uitdroging, bepaalde medicijnen zoals plaspillen, bètablokkers en alfablokkers, langdurige bedrust en zwangerschap.

Chronische aandoeningen zoals de ziekte van Parkinson, diabetes en bloedarmoede verhogen eveneens het risico. Ook aandoeningen van het zenuwstelsel kunnen een rol spelen.

Postprandiale hypotensie

Na het eten verplaatst het lichaam bloed naar de spijsverteringsorganen. Bij ouderen met een verminderde zenuwstelselfunctie kan dit leiden tot een bloeddrukdaling. Deze vorm komt vaak voor bij mensen met hoge bloeddruk in de voorgeschiedenis of de ziekte van Parkinson.

Neuraal gemedieerde hypotensie

Bij dit type is er een verstoorde communicatie tussen hart en hersenen. Langdurig staan, vooral in warme omgevingen, kan de klachten uitlokken. Het treedt vooral op bij jongeren.

Overige oorzaken

• Vochtverlies door koorts, braken of diarree
• Bloedverlies
• Erfelijke aanleg
• Tekorten aan vitamine B12, foliumzuur, ijzer, kalium of zink
• Hormonale stoornissen zoals Addison of hypoglykemie
• Infecties of anafylaxie
• Hartaandoeningen
• Ouderdom en zenuwstelselveroudering
• Overmatig magnesiumgebruik

Risicogroepen zijn ouderen, zwangeren, mensen met chronische ziekten zoals Parkinson of diabetes, intensieve sporters en mensen die veel alcohol gebruiken.

Volgens gezondheid.be is erfelijkheid een factor die weinig aandacht krijgt in onderzoek, maar wel degelijk een rol kan spelen.

Wat kun je doen bij lage bloeddruk?

Wanneer lage bloeddruk geen klachten veroorzaakt, is doorgaans geen behandeling nodig. Zodra symptomen optreden, kunnen verschillende leefstijlaanpassingen helpen om de bloeddruk te stabiliseren.

Leefstijladviezen

De basisadviezen van Thuisarts.nl en de Hartstichting richten zich op het verhogen van het bloedvolume en het verbeteren van de circulatie.

• Vochtverhoging: Drink voldoende water gedurende de dag om uitdroging te voorkomen
• Zoutinnames: Een iets hogere zoutinname kan helpen, maar overleg hierover met een arts bij hart- of nierproblemen
• Langzaam opstaan: Neem bij het opstaan de tijd om het lichaam te laten wennen
• Kleine maaltijden: Bij postprandiale hypotensie helpen kleinere, koolhydraatarme maaltijden
• Compressiekousen: Deze ondersteunen de bloeddoorstroming in de benen
• Vermijd alcohol en warme baden: Deze verwijden de bloedvaten en kunnen de bloeddruk verder verlagen
• Voldoende beweging: Regelmatige, matige beweging stimuleert de circulatie

Thuis meten

Wie zijn bloeddruk thuis wil controleren, kan het beste in drie houdingen meten: liggend, zittend en staand. Het is belangrijk om de houding, het tijdstip en eventuele maaltijden te noteren.

Gebruik een gevalideerd meetapparaat en neem bij klachten meerdere metingen per dag. De Hartstichting adviseert om bij twijfel de metingen mee te nemen naar het consult.

Dieet en supplementen

Naast voldoende zout en vocht kunnen specifieke voedingsaanpassingen helpen. Vermijd grote hoeveelheden koolhydraten in één maaltijd, vooral als je last hebt van postprandiale hypotensie. Als je meer wilt weten over lage bloeddruk en de symptomen, lees dan hier meer over Wat is astma.

Bij vastgestelde tekorten kunnen supplementen van vitamine B12, kalium of zink zinvol zijn. Overleg altijd met een arts voordat je supplementen gebruikt.

Medicatie

In sommige gevallen schrijft een arts medicatie voor. Bij orthostatische hypotensie kunnen fludrocortison (dat het bloedvolume verhoogt), midodrine (dat de bloedvaten vernauwt), pyridostigmine of domperidon worden voorgeschreven.

Het aanpassen van medicatie moet altijd onder begeleiding van een arts gebeuren. Volgens Medicijnen.nl hangt de keuze af van de onderliggende oorzaak.

Is lage bloeddruk gevaarlijk en wanneer naar de dokter?

In de meeste gevallen is lage bloeddruk onschuldig, vooral als er geen sprake is van klachten. Ernstige risico’s ontstaan wanneer de bloeddruk plotseling sterk daalt of wanneer aanhoudende klachten de dagelijkse functie beperken.

Gevaarlijke situaties

• Plotselinge sterke daling: Bloedverlies, ernstige infecties of anafylaxie kunnen levensbedreigend zijn
• Valrisico: Duizeligheid en flauwvallen verhogen de kans op vallen, vooral bij ouderen
• Onvoldoende zuurstoftoevoer: Langdurig lage bloeddruk kan organen beschadigen

Wanneer naar de dokter?

Neem contact op met een huisarts bij aanhoudende duizeligheid of flauwvallen, vooral als dit bij het opstaan of na het eten gebeurt. Ook bij onbekende oorzaak of wanneer je tot een risicogroep behoort, is een consult verstandig.

De Hartstichting adviseert om alert te zijn op de signalen en bij twijfel altijd professioneel advies in te winnen. Volgens Thuisarts.nl is het raadzaam om contact op te nemen bij merkbare klachten.

Feiten en onzekerheden over lage bloeddruk

Wat wel vaststaat

• Een systolische bloeddruk onder 90-100 mmHg wordt gedefinieerd als laag
• Orthostatische hypotensie is het meest voorkomende type
• Duizeligheid bij opstaan is een klassiek symptoom
• Vochttekort en bepaalde medicijnen zijn veelvoorkomende triggers
• Leefstijlaanpassingen zijn de eerste stap bij lichte klachten

Wat nog onduidelijk is

• Individuele tolerantie varieert sterk; sommige mensen functioneren goed bij zeer lage waarden
• Er zijn geen specifieke prevalentiecijfers voor Nederland beschikbaar
• De exacte rol van erfelijkheid is onvoldoende onderzocht
• Recente NHG-richtlijnen voor 2024 waren niet publiekelijk beschikbaar in de geraadpleegde bronnen

Het RIVM houdt zich bezig met volksgezondheidsdata, maar specifieke statistieken over hypotensie zijn beperkt beschikbaar. Dit hangt samen met het feit dat lage bloeddruk vaak asymptomatisch is en minder aandacht krijgt dan hoge bloeddruk.

Achtergrond en context

Lage bloeddruk krijgt in de medische wereld minder aandacht dan hoge bloeddruk, terwijl het toch een aanzienlijke invloed kan hebben op de kwaliteit van leven. Waar hoge bloeddruk een bekende risicofactor is voor hart- en vaatziekten, wordt hypotensie vaak gezien als een minder urgent probleem.

In Nederland baseert het NHG (Nederlands Huisartsen Genootschap) zijn adviezen deels op dezelfde internationale richtlijnen als de European Society of Cardiology. Specifieke Nederlandse prevalentiegegevens zijn echter schaars.

Voor mensen die meer willen weten over de achtergrond van psychische en medische klachten, biedt Verschil Psycholoog en Psychiater – Opleiding, Medicijnen en Keuzehulp aanvullende context.

Betrouwbare bronnen

“Lage bloeddruk is vaak onschuldig, maar als je er last van hebt, is het verstandig om uit te zoeken wat de oorzaak is. Vochtverlies en bepaalde medicijnen zijn veelvoorkomende oorzaken die vaak eenvoudig zijn aan te pakken.”

— Hartstichting, informatie over lage bloeddruk

Voor betrouwbare informatie zijn Thuisarts.nl, de Hartstichting en het NHG de meest geraadpleegde bronnen in Nederland. Zij werken met medische experts en baseren hun adviezen op gangbare richtlijnen.

De NHG-standaard voor bloeddrukmeting biedt richtlijnen voor zowel huisartsen als patiënten. Voor actuele informatie is het raadzaam om de websites van deze organisaties te raadplegen.

Samenvatting

Lage bloeddruk of hypotensie wordt gedefinieerd als een bovendruk onder 100 mmHg en/of onderdruk onder 60 mmHg. Veel mensen hebben hier geen last van, maar klachten zoals duizeligheid, flauwvallen en vermoeidheid kunnen de kwaliteit van leven beïnvloeden. De oorzaken variëren van uitdroging en medicijngebruik tot chronische aandoeningen zoals Parkinson of diabetes. Leefstijlaanpassingen zoals voldoende drinken, langzaam opstaan en aangepaste voeding vormen de basis van de aanpak. Bij aanhoudende klachten is het verstandig om een huisarts te raadplegen.

Veelgestelde vragen